Bereid je voor op een noodsituatie

21 Dec, 2025

Introductie

Als het goed is, heeft elk huishouden in Nederland een boekje [1] ontvangen met tips over hoe je je kunt voorbereiden op noodsituaties zoals overstromingen, het wegvallen van basisvoorzieningen, maar ook een (cyber-) aanval -- door bijvoorbeeld Rusland.

Als je je op dat soort scenario's voorbereidt, betekent dat niet dat je er bang voor bent; het is gewoon een kwestie van gezond verstand om er rekening mee te houden. En veel van de maatregelen die je nemen kunt, zijn ook heel handig in geval van een stroomuitval zoals die ook onder normale omstandigheden kan plaatsvinden.

In deze blog post herhaal ik de belangrijkste punten uit voornoemd boekje (wat ik vanaf nu "het boekje" zal noemen), aangevuld met eigen tips. Links naar andere bronnen staan aan het eind.

(Meer dan) 72 Uur

Het boekje raadt aan om eten en drinken in huis te hebben voor een periode van 3 dagen, ofwel 72 uur. Dit geeft de overheid in noodsituaties enkele dagen de tijd om te reageren en organiseren. Als je beschikt over voldoende ruimte, overweeg dan om voor een langere periode dan 3 dagen eten en drinken in huis te hebben. Dit om twee redenen:

1. Nederland heeft de afgelopen tijd vrij populistische kabinetten gehad, waarvan de competentie uiterst beperkt bleek. Het zou wel eens veel langer dan 72 uur kunnen duren voordat de bevoorrading weer op gang komt.

2. Als iedereen een voorraad van 3 dagen aanhoudt, en de bevoorrading van winkels komt na zoveel tijd weer op gang, dan moet je een stormloop op winkels verwachten, met vele lege schappen tot gevolg. Zorg dat dit voor jou geen (groot) probleem zal zijn.

Hou een buffer aan

Het boekje adviseert om een noodpakket samen te stellen; hierboven gebruik ik zelf het woord voorraad. Beide woorden impliceren dat je spullen (voedsel, drinken) apart houdt voor noodgevallen. Het vervelende is echter dat etenswaren beperkt houdbaar zijn; je zult dus regelmatig de houdbaarheidsdata ervan moeten controleren. De tijd vliegt; voor je het weet ben je twee jaar verder en kun je alles weggooien.

Er bestaan bedrijven die speciale noodpakketten verkopen met voedsel dat geprepareerd is om erg lang houdbaar te zijn. Deze pakketten zijn vaak erg duur, en "erg lang" is niet "onbeperkt": je bent dus nog steeds gedwongen om regelmatig te controleren of de producten in die pakketten nog bruikbaar zijn.

Je kunt overwegen om geen noodpakket/voorraad samen te stellen, maar een buffer. Een buffer is niets anders dan een voorraad die je gewoon gebruikt maar zo spoedig mogelijk aanvult als je er iets uit hebt genomen. Bijvoorbeeld: je haalt een blikje witte bonen voor uit de rij, verplaatst de blikjes die erachter staan 1 plek naar voren, en de volgende keer dat je in de supermarkt bent, koop je een nieuw blikje witte bonen dat je vervolgens achteraan de rij zet.

Tip: Vermijd de neiging om de hele rij op volgorde van houdbaarheidsdatum te houden: dat kost op langere termijn veel tijd en vergroot de kans dat je er een hekel gaat krijgen. Dat kan er voor zorgen dat je stopt met bufferen. Ga ervan uit dat elk blikje in de rij sowieso binnen een jaar (en daarmee ruim binnen de houdbaarheidsperiode) gebruikt zal worden. Dat maakt op volgorde zetten overbodig.

Voordelen van een buffer

• Je hebt wat kosten om de buffer aan te leggen, maar op termijn kost het niet meer geld dan je al gewend bent om uit te geven
• Je minimaliseert het risico dat etenswaren bederven
• Je kunt er ook dingen in stoppen die niet heel erg lang houdbaar zijn
• Je krijgt beter inzicht in welke dingen je gebruikt, en kunt dus je bufferbeheer daaraan aanpassen

Wat dat laatste punt betreft: stel dat je het wenselijk vindt om een buffer van 7 dagen aan te houden, en je merkt dat je van een product de hele rij blikjes steeds binnen minder dan 7 dagen vervangt. Dan is het noodzakelijk dat je het aantal blikjes vergroot dat je ervan in je buffer hebt.

Wat gaat er in de buffer?

In een buffer gaan de voedingsmiddelen die normaal gesproken een houdbaarheid hebben van minstens een jaar. Denk hierbij aan:

• ingeblikte groenten, peulvruchten
• gedroogd fruit
• rijst
• zakken met noten, vooral walnoten zijn erg gezond en energierijk
• medicijnen, eventueel ook voor huisdieren
• voedsel voor baby's
• voer voor huisdieren
• pakken/flessen met (bron) water, 3 liter per persoon per dag

Let op: water is misschien wel het belangrijkste om in huis te hebben! Je kunt desnoods weken zonder eten, maar zelfs onder ideale omstandigheden maar enkele dagen zonder water.

Fysiologisch is water de enige drank die je dorst kan lessen. Elke andere drank

• lest je dorst alleen omdat het water bevat, of
• lest je dorst niet

Dranken die zout, alcohol, suiker of cafeine bevatten, maken je (in verschillende maten) alleen maar dorstiger.

Water uit de kraan is in Nederland erg goed en erg goedkoop. Het is daarom eigenlijk zonde om het hele jaar door (bron)water uit flessen te drinken (3 goedkope, merkloze flessen water van 1,5 liter kost al meer dan duizend liter kraanwater). Ik heb er daarom voor gekozen om, als uitzondering op de regel, van flessen water wel een "gewone" voorraad aan te houden. We gebruiken normaal gesproken altijd kraanwater, en verbruiken eens per twee jaar in een vaste, korte periode alle flessen water in onze voorraad, waarna we ze direct vervangen voor nieuwe.

Vergeet trouwens ook niet dat houdbaarheidsdata conservatieve indicaties zijn; dit betekent dat het veilig is om etenswaren tot enige tijd na de houdbaarheidsdatum te consumeren. Dit staat soms ook op de verpakking vermeld. In geval van twijfel: ruik en proef een kleine hoeveelheid om te bepalen of iets nog goed is.

Hou een voorraad aan

Voor de producten die praktisch onbeperkt houdbaar zijn, kan een voorraad worden gemaakt. Bewaar deze producten op een droge, koele plek.

Wat gaat er in een voorraad?

Denk daarbij aan:

• maandverband, tampons
• kaarsen
• lucifers, die kosten bijna niets en daar kun je er eigenlijk nooit teveel van hebben
• batterijen
• zeep
• toiletpapier

Overweeg de aanschaf van deze artikelen

Naast de verbruiksproducten uit de vorige twee tips, zijn er nog wat andere artikelen die je in geval van nood in huis kunt halen.

Bijvoorbeeld:

• een EHBO/verbanddoos met handleiding
• een fluitje voor elk lid in je huishouden
  • fluiten kost minder inspanning dan om hulp roepen
  • bewaar het fluitje aan je sleutelbos, zodat je het altijd bij je hebt wanneer je je woning verlaat
• extra dekens
• een noodradio
  • controleer direct bij/na aankoop of de radio werkt
  • stel hem in op de noodzender in je regio [2] en doe voor de zekerheid een stickertje met de frequentie van de noodzender op de radio
  • laat er geen batterijen in zitten: deze kunnen gaan lekken waardoor de radio kapot kan gaan
• een (opgeladen) powerbank om je mobieltje mee op te laden in geval van een langdurige stroomstoring.
  • hou er rekening mee dat powerbanks hun lading ook langzaam verliezen wanneer je ze niet gebruikt, en dat hun vermogen erg beperkt is.
  • je kunt je mobieltje er gewoonlijk 2 à 3 keer mee opladen.
• knijpkatten
  • een echte, goede knijpkat heeft geen (niet-oplaadbare) batterij in zich, kost meer dan 10 euro, en is in geval van nood goud waard
  • koop er 1 voor elk lid in je huishouden, en misschien zelfs nog een paar extra (backups)
  • controleer de werking ervan direct bij/na aankoop

Tip: Leg een knijpkat op een vaste plek die je letterlijk blindelings kunt bereiken zonder je tenen en schenen te stoten, en waar je deze regelmatig ziet liggen zodat je vaak aan de aanwezigheid van de knijpkat herinnerd wordt. Bijvoorbeeld op een vaste plek in de besteklade. Als de elektriciteit op een donkere winteravond uitvalt, zul je weinig moeite hebben om de knijpkat te vinden.

Papieren

De volgende dingen zijn handig om op een vaste plek te bewaren:

• (kopieën van) identiteitsbewijzen
• (kopieën van) eigendomsbewijzen van, bijvoorbeeld, je woning
• reservesleutels van auto en/of woning
• contant geld, voor wanneer pinbetalingen tijdelijk niet mogelijk zijn
  • reken op 25 euro per volwassene en 10 euro per kind, per dag
• een lijst met naam, adres, woonplaats-gegevens en/of telefoonnummers van o.a.
  • politie, brandweer, ambulance, huisarts
  • familie, vrienden, kennissen

Tip: Maak met gezinsleden, familie, vrienden en kennissen afspraken over hoe je met elkaar in contact komt in noodgevallen. Hou daarbij in gedachte dat het tegelijkertijd uitvallen van openbaar vervoer en telefoonverkeer als gevolg van een grote stroomstoring een groot obstakel kan zijn om met elkaar in contact te komen.

Tip: Bewaar naast de bovenstaande papieren ook (kopieën van) verzekerings- en hypotheekpolissen, testamenten en dergelijke bij elkaar. Dat is niet zozeer belangrijk voor noodgevallen, maar gewoon praktisch: alles overzichtelijk op 1 plek.

Ga er in noodsituaties altijd van uit dat herstel langer duurt dan verwacht

De ene noodsituatie is de andere niet, en je kunt ze dus ook op verschillende manieren behandelen. Bij noodsituaties die lang duren, kan de aanvoer van artikelen stokken, en lang duren voordat deze (aanvoer) weer op gang komt. Zorg er dus voor dat je voldoende voorraad/buffer hebt; dat je er zo lang mogelijk mee doet; en dat je ze zo snel mogelijk weer aanvult.

Is het vredestijd en is er een stroomstoring waarvan je overtuigd bent dat deze in enkele uren verholpen is? Dan kun je je huis gezellig verlichten met zoveel kaarsen als je wilt.

Maar heeft Rusland een (internet-) aanval op onze infrastructuur uitgevoerd en is het niet duidelijk of de stroomstoring uren, dagen of misschien zelfs wel weken gaat duren? Dan is het slimmer om met het hele huishouden in een enkele ruimte te gaan zitten en de aanwezige lichtbron(nen) te delen.

Het is veel belangrijker om zo lang mogelijk met de beschikbare kaarsen te kunnen doen, dan dat het gezellig is in huis. Dit is een breder-geldende regel:

Uithoudingsvermogen is belangrijker dan comfort

Een minder "fris" voorbeeld: stel, de watertoevoer is onderbroken en je verwacht dat dit wel eens lange tijd kan duren. Dat betekent natuurlijk dat het toilet niet doorgetrokken kan worden. Bij een meerpersoons huishouden wordt dat al snel een onhoudbare situatie. Overweeg de aanschaf van speciale poepzakjes (ja, ze bestaan!) of gebruik kleine vuilniszakjes en gooi deze (misschien niet na elk gebruik maar wel regelmatig) in de kliko. Da's geen pretje, maar veel beter dan een toiletpot die uitpuilt.

Geef de voorkeur aan het gebruik van niet-schaarse middelen; hou je opties open

Noodradio's hebben vaak meerdere mogelijkheden om ze van elektriciteit te voorzien: een gewone aansluiting voor het elektriciteitsnet, zonnecellen om ze in zonlicht te kunnen opladen, een USB aansluiting voor een powerbank, een slinger met dynamo om ze met bewegingsenergie op te laden, en ruimte voor batterijen. Dan wordt de vraag:

Welke energiebron kun je het best gebruiken?

Als we uitgaan van een langdurige noodsituatie, is het zinvol om daar goed over na te denken. De opties die je hebt, vallen in verschillende categorieën. Gebruik de opties uit lagere categorieën zolang die mogelijkheid bestaat, en ga dan door naar een hogere categorie.

De eerste, laagste categorie:

• elektriciteit uit de wandcontactdoos (het stopcontact)
• zonlicht

Tweede categorie:

• de slinger/dynamo van de radio

Derde:

• de powerbank, of oplaadbare batterijen. Mocht de toevoer van elektriciteit haperen (soms is het er, dan weer niet), laad deze dan op wanneer dat mogelijk is

En als laatste:

• niet-oplaadbare batterijen

Bij een zeer langdurige stroomstoring zul je waarschijnlijk het langst gebruik maken van de slinger/dynamo. Pas wanneer je echt te ziek/zwak/misselijk bent om de radio op die manier van energie te voorzien, kun je van batterijen gebruik gaan maken. Beperk het gebruik daarvan dan zoveel mogelijk! Wanneer de batterijen leeg zijn, is je laatste optie weg.

Soortgelijke overwegingen kun je ook op andere gebieden maken. Als je blikjes eten hebt die je niet lekker vindt en waarvan de houdbaarheidsdatum in de nabije toekomst (of in een recent verleden) ligt, kun je die beter nu eten dan de blikjes die je wel lekker vindt en waarvan de houdbaarheidsdatum nog ver weg is. Als je de lekkere dingen eerst eet, zijn de minder-lekkere dingen misschien bedorven tegen de tijd dat je geen opties meer hebt.

Vergroot je comfort (alleen) als daar ruimte voor is

Als je een houtgestookte haard hebt, zorg dan dat je voldoende brandhout, aanmaakhout en lucifers hebt. Als gas en elektriciteit uitvallen, dan kun je je huis warm houden door te stoken. Maar, zoals gezegd: geef de voorkeur aan het gebruik van niet-schaarse middelen. Kleding kun je bijna onbeperkt lang dragen; een blok hout kun je maar 1 keer verbranden. Dus zolang je met dikkere kleding en dekens af kunt, moet je geen hout verbruiken.

Dit geldt uiteraard alleen wanneer je verwacht dat de storing die je ondervindt, langdurig van aard zal zijn. Bij kortdurende storingen kun je kun je hout stoken en daarna de voorraad ervan snel weer aanvullen.

Wanneer ik het woord 'comfort' hoor, gaan mijn gedachten in eerste instantie naar lichamelijke ervaringen: is het lekker warm? Is het bed of bankstel stevig maar zacht? Maar tijdens het schrijven van dit blog was er in de regio waarin ik woon 's avonds een stroomstoring die zo'n twee uur duurde. Alle dingen waarmee ik mij gewoonlijk vermaak (computer, TV) waren onbruikbaar en de lichtbronnen die ik tot mijn beschikking had, leenden zich niet om een goed boek bij te lezen. Ik verveelde me al snel heel erg; een zeer oncomfortabel gevoel. Dus:

Tip: Zorg dat je voor kortdurende stroomonderbrekingen de middelen hebt om jezelf bezig te houden.

Tenslotte

Heb je soms behoefte aan warm eten of een kop koffie? Of wil je water kunnen koken om te steriliseren? Ook wanneer er geen gas of elektriciteit is? Overweeg dan de aanschaf van een houtgestookt fornuisje. Google hiervoor de term hobo stove ("zwerver-fornuis") [3]. Gebruik dit niet binnenshuis (denk aan brandgevaar en koolmonoxidevergiftiging), maar veel meer dan een kleine tuin en wat droog hout heb je hiervoor niet nodig.

Ik hoop dat je deze informatie nuttig vond maar nooit nodig zult hebben. Sterkte!

Links

[1] Denk vooruit

[2] Noodzenders in je veiligheidsregio

[3] Hobo stove

#denkvooruit #prepping #stuff #sustainability